Bể lắng đứng trong xử lý nước thải: Chức năng và Ưu điểm

• Ngày cập nhật: 26-02-2025
• Tác giả: Nguyễn Minh Soái
• Lượt xem: 7957

Bể lắng đứng là gì?

Bể lắng đứng, còn được gọi là bể lắng ly tâm, là một loại bể lắng được sử dụng trong hệ thống xử lý nước thải. Bể này thường được làm bằng thép không gỉ (inox) và được phủ sơn bên ngoài. Thiết kế của bể lắng đứng có hai dạng chính là hình trụ hoặc hình trụ vuông đáy chóp.

Chức năng chính của bể lắng đứng là tách chất rắn có trong nước thải. Khi nước thải được đưa vào bể, những chất rắn sẽ lắng xuống dưới và tập trung ở đáy bể, sau đó có thể được hút ra và loại bỏ.

Quá trình lắng trong bể lắng đứng diễn ra từ dưới lên trên. Hỗn hợp nước bùn trong bể di chuyển từ dưới lên trên, trong đó bùn nặng sẽ lắng xuống đáy bể, còn nước sạch sẽ thoát ra ngoài.

Bể lắng đứng được sử dụng phổ biến trong các hệ thống xử lý nước thải công nghiệp tại nhà máy, công trình, doanh nghiệp, khu công nghiệp và cũng có thể được sử dụng trong các hộ gia đình.

Cấu tạo của bể lắng đứng

Bể lắng đứng được cấu tạo từ vật liệu như thép cacbon CT3 được phủ sơn chống gỉ hoặc inox, và cũng có thể xây dựng bằng bê tông hoặc gạch. Bể lắng đứng có hình dạng trụ tròn hoặc trụ vuông đáy chóp, tuy nhiên cấu trúc cụ thể có thể khác nhau tùy thuộc vào diện tích xây dựng.

Bể lắng đứng được chia thành bốn phần chính:

1. Vỏ ngoài: Bao gồm bộ phận vát đáy bên dưới để thu bùn.
2. Ống chính: Có vai trò điều hướng dòng nước từ dưới lên trên.
3. Máng răng cưa: Là nơi thu nước sau khi chất rắn đã lắng xuống và đồng thời chắn bọt nổi.
4. Bộ phận thu bùn: Bao gồm cánh gạt bùn, nằm trong hệ thống để thu gom và loại bỏ bùn.

Ngoài ra, bể lắng đứng còn có các bộ phận khác như ống xả cặn, ống xả cặn nổi, máng dẫn nước, máng tháo nước và máng thu nước. Các thành phần này đóng vai trò quan trọng trong quá trình xử lý nước thải và thu gom chất rắn.

Đặc điểm của bể lắng đứng trong xử lý nước thải

Dùng bể lắng đứng là một trong những phương pháp quan trọng của hệ thống xử lý nước. Dùng để xử lý cơ học nhằm loại bỏ một số chất rắn có khả năng lắng trong nước. Trước khi chuyển sang giai đoạn xử lý sau. Nếu kết hợp với quá trình đông keo tụ thì hiệu quả lắng sẽ được nâng lên rất nhiều.

Tùy theo quy mô thiết kế hệ thống xử lý nước thải mà bể sẽ được bố trí làm bể xử lý sơ cấp hay thứ cấp:

• Bể lắng sơ cấp: dùng để loại bỏ các chất hữu cơ không tan trong nước thải trước khi áp dụng các phương pháp xử lý sinh học. Bể lắng này có khả năng loại bỏ 50-70% chất lơ lửng, 25-40% BOD có trong nước.
• Bể lắng thứ cấp: dùng để láng các cặn vi sinh và bùn làm trong nước trước khi xả ra môi trường.

Bể lắng đứng có nhiệm vụ lưu trữ nước trong một thời gian nhất định. Trong thời gian này, các chất lơ lửng dưới tác động của trọng lực được tạo ra nhờ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bể lắng sâu xuống đáy.

Nguyên lý hoạt động của bể lắng đứng

Bể lắng đứng được hoạt động với nguyên lý như sau:

Nước thải sinh hoạt hoặc nước cần được xử lý đầu vào bể lắng đứng thông qua ống trung tâm, trong đó hướng dòng nước từ trên xuống dưới và lan ra hai bên. Tại đây, nước chảy ngược từ dưới lên qua các máng răng cưa (rãnh chảy tràn).

Quá trình lắng cặn diễn ra khi nước chảy lên trên. Các cặn bùn, hạt được tác động bởi trọng lực và lắng xuống đáy. Sau khi quá trình lắng kết thúc, cặn sẽ được lấy ra để tiến hành xử lý.

Lớp bùn ở dưới đáy bể sẽ được hút ra và xử lý riêng bằng một phần thiết bị hút bùn.

Khi thiết kế bể lắng đứng cần lưu ý những điểm sau

Khi thiết kế bể lắng đứng, có những điểm quan trọng cần lưu ý như sau:

1. Vai trò của bể lắng đứng: Bể lắng đứng có vai trò tách bùn vi sinh và tuần hoàn bùn trong quá trình xử lý nước thải.
2. Thiết kế hợp lý: Thiết kế phải đảm bảo bùn vi sinh được tuần hoàn một cách hiệu quả và nước thải được xử lý đúng cách.
3. Tối ưu hóa hiệu quả: Có thể kết hợp nhiều bộ phận để tăng hiệu quả của bể lắng đứng.
4. Nguyên tắc hoạt động: Bể lắng đứng hoạt động theo nguyên tắc chảy ngược, nước thải chảy từ dưới lên trên và bùn lắng xuống đáy.
5. Đường chuyển động của nước: Nước thải được đưa vào bể thông qua ống trung tâm và từ từ di chuyển từ dưới lên máng vòng thu nước sau bể lắng.
6. Tác dụng của tấm chắn và phần loe: Tấm chắn và phần loe giúp phân phối nước đều hơn và ngăn sục cặn bùn khi nước ra khỏi ống trung tâm.
7. Quá trình lắng cặn: Hạt cặn lắng xuống dưới bởi tác động của trọng lực, và tốc độ lắng phụ thuộc vào kích thước, hình dạng và trọng lượng của hạt.
8. Thiết kế kích thước và tỷ lệ: Kích thước và tỷ lệ bể lắng đứng cần được thiết kế phù hợp với lưu lượng nước thải và yêu cầu xử lý.
9. Hệ thống thoát nước sạch: Nước sạch được thu thập và thoát ra khỏi bể thông qua hệ thống thoát nước sạch.
10. Bảo dưỡng và vệ sinh: Cần thực hiện bảo dưỡng và vệ sinh định kỳ để đảm bảo hoạt động tốt của bể lắng đứng.

Ưu điểm của bể lắng đứng

• Loại trừ các chất rắn, các cặn hữu cơ hoặc cặn sinh học.
• Làm công việc thu lắng cát
• Xử lý bùn có trong nước thải bằng cách nén bùn.
• Tách bùn vi sinh có trong nước thải ra ngoài.

Ứng dụng của bể lắng đứng

Bể lắng đứng được áp dụng rộng rãi trong các hệ thống xử lý nước thải, bao gồm cả nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt. Dưới đây là các ứng dụng chính của bể lắng đứng:

• Xử lý nước thải công nghiệp: Tùy theo quy mô và yêu cầu cụ thể, bể lắng đứng có thể được sử dụng làm bể lắng cát hoặc bể lắng sơ cấp từ giai đoạn đầu tiên của quá trình xử lý.
• Xử lý nước thải sinh hoạt: Chức năng của bể lắng đứng ở đây là tách bùn vi sinh ra khỏi dòng nước thải, giúp giảm lượng chất rắn lơ lửng có trong nước. 
• Xử lý nước thải quy mô lớn: Trong các hệ thống xử lý nước thải quy mô lớn, bể lắng đứng có thể được sử dụng để làm bể tách cát hoặc bể sơ bộ.

Kết luận

Bể lắng đứng là một loại bể được sử dụng phổ biến trong xử lý nước thải. Bể lắng đứng có khả năng loại bỏ hiệu quả các chất rắn/bùn trong nước thải, đồng thời tách bùn sinh học ra khỏi dòng chảy. Bể được ứng dụng rộng rãi trong xử lý nước thải công nghiệp, nước thải sinh hoạt hay các hệ thống xử lý quy mô lớn. Nếu bạn còn thắc mắc gì về bể lắng đứng liên hệ ngay với CWI chúng tôi để được tư vấn bởi các chuyên gia.